“Marktleider” is synoniem voor middelmaat en dat kost je veel geld, mogelijk miljoenen

Monopolies zijn fantastisch … voor aandeelhouders. Maar niet voor klanten. Klanten worden door een monopolist niet zelden gedegradeerd tot moneymachines. En wat direct geëlimineerd wordt ten gunste van winstgevendheid (de aandeelhouders-prikkel): kwaliteit. Maakt dat grote bedrijven “slecht”? Nee, maar als klant wil je dat jíj voorop staat en niet de aandeelhouder.

Dit is geen pleidooi tegen grote bedrijven. Maar een praktisch blog over hoe je jezelf beschermt tegen de middelmaat die ontstaat bij marktleiders. Want als jij geen realistische uitwijk hebt, verandert de relatie. Dan ben jij geen klant meer, maar een captive audience. Prijzen kunnen omhoog zonder dat er een beter product tegenover staat. Support mag “goed genoeg” worden. Roadmaps worden marketing. En elke frustratie die jij voelt, wordt een interne KPI die niemand echt pijn doet.

En nee: dit is geen ‘rant’ tegen één naam. Dit is het patroon.

Monopolies ontstaan zelden per ongeluk. Ze komen zelden terecht bij de partij met het beste product of de mooiste service. Ze zijn het resultaat van strategie. Eerst bijna onwerkelijk aantrekkelijk zijn (lokkertjes, korting, bundles, snelle adoptie). Dan afhankelijkheid inbouwen (formaten, integraties, processen, “best practices” die alleen in hún wereld logisch zijn). En als de overstap eenmaal duur, risicovol of politiek onmogelijk is: uitmelken.

Het lijkt soms verdacht veel op de logica van een drugs-dealer. Eerst gratis ‘spul’. Dan gewenning. Vervolgens wordt stoppen onmogelijk en kostbaar.

In IT is het in zekere zin nóg venijniger, omdat het niet alleen over jouw keuze gaat. Het is netwerkdruk. Je klanten, leveranciers en partners zitten al vast aan één ecosysteem. Dus jij ‘kiest’ niet meer; je wordt in een bepaalde richting gemanipuleerd. Probeer maar eens niet mee te doen aan een standaard communicatiesuite, documentformaat of identity-platform als je hele keten daar al op draait. Je kunt dan principieel zijn, maar je verliest tempo. Of je verliest deals.

En ondertussen verschuift de waardepropositie. Niet: betere software. Wel: meer lock-in. Meer licentiemeters. Meer verplichte bundels. Meer ‘nieuwe’ features die vooral een nieuw prijsmodel rechtvaardigen. Oude wijn, nieuwe zakken en een hogere factuur.

Dit blog gaat over wat die marktmacht technisch en operationeel doet: waarom monopoliesoftware vaak zwaarder, trager, rommeliger en duurder wordt. En hoe je jouw IT-team beschermt tegen het betalen van de rekening – want dat gebeurt geheid als je niet oppast: incidenten, migratie-angst, verborgen werk en oplopende kosten.

Support krimpt, backlog groeit: dat is de marktmacht in actie

Zodra uitstappen pijn doet voor de klant, verandert de markt voor de leverancier. Niet in één klap. Maar stap voor stap.

Concurrentiedruk is de sterkste externe prikkel die de focus op kwaliteit terugbrengt waar deze hoort. Zodra die druk daalt, verschuift die focus en daarmee de roadmap. Eerst subtiel: minder “dit maakt je werk sneller”, meer “dit maakt onze omzet voorspelbaar”. En zolang die omzet komt uit ‘trouwe klanten’ is er weinig aan de hand. Maar die trouwe klanten zijn klanten die in het nauw zitten van een ecosysteem waar ze maar moeilijk uit kunnen breken.

Bij digitale platforms zien we dit in de vorm van "Enshitification" in combinatie met prijsverhogingen. Op zijn best worden verbeteringen niet doorgevoerd, maar soms worden bewust verslechteringen doorgevoerd omdat dit kosten bespaart. Sommige streamingplatforms leveren in de loop der tijd lagere bandbreedtes, steeds een beetje minder zodat klanten aan de verslechtering wennen zonder dat ze het in de gaten hebben. Ook Sharepoint Online is een goed voorbeeld. Toen Sharepoint online een groter marktaandeel begon te krijgen heeft Microsoft bewust een belangrijk deel van de functionaliteit verplaatst van hun servers naar de browser van de gebruiker. Daarmee konden ze met minder servers dezelfde klanten bedienen. Sharepoint online werd vooral op kleiner PC's merkbaar trager. En de prijs werd hoger want "constante verbeteringen". Alleen waren dat financiële verbeteringen voor Microsoft zelf.

Het kantelpunt zit hier: winstmaximalisatie wordt belangrijker dan de klant(waarde).

Dan krijg je bekende symptomen. Support wordt een kostenpost die je minimaliseert of overlaat aan AI. Antwoorden worden templates. Escalaties duren langer. Niet omdat het niet kán, maar omdat het niet hóéft.

Bugs? Die zakken weg in de backlog. Of ze worden ‘known issues’. Opgelost wanneer het toevallig uitkomt - of wanneer het sales schaadt. Als klanten toch nauwelijks weg kunnen of gaan, is urgentie een bijproduct.

En ondertussen wordt prijsstrategie productstrategie. Bundels, verplichte upgrades, nieuwe licentiemeters, ‘edities’ die vooral bestaan om functies achter een hoger tarief te verstoppen. De software verandert nauwelijks. De factuur wel.

Dat is geen toeval. Het is logica. In de ogen van de marktleiders.

Voor jou als klant betekent het één ding: je risico groeit terwijl je onderhandelingsmacht verdampt. En je IT-team krijgt de rotklus: de boel draaiend houden in een systeem dat steeds minder om jou draait.

Wat zijn de gevolgen voor jou?

Slechtere softwarekwaliteit is geen ‘irritatie’. Het is een kostenmotor.

Het begint met performance. Elke extra seconde wachttijd is productiviteit die weglekt: tickets die langer open staan, orders die later de deur uit gaan, collega’s die workarounds verzinnen omdat “het systeem weer traag is”. En wat is de reflex? Opschalen. Meer CPU, meer RAM, meer nodes.

Alleen: dat is geen echte oplossing. Dat is verdoving.

Meer hardware betekent ook meer licenties. Meer cores, meer users, meer “edities”. En precies in een markt waar uitstappen pijn doet, zie je het prijsmodel zelden vriendelijker worden. Dus je betaalt dubbel: eerst voor de extra capaciteit die je eigenlijk niet wilde… en daarna voor het recht om die capaciteit te mogen gebruiken.

Dit is niet de wet van de verminderde meeropbrengst. Dit is de wet van de vermeerderende minderopbrengst: hoe meer je toevoegt om de pijn weg te drukken, hoe minder effect het heeft. En hoe hoger de rekening wordt.

En dan security. In juli 2024 liet het CrowdStrike-incident zien hoe hard een slecht onderhouden platform kan terugklappen. Het was maar een fout in een CrowdStrike Falcon content/config-update. Maar het raakte Windows-systemen wereldwijd en veroorzaakte BSOD/bootloops bij organisaties die die stack gebruiken. Het was geen aanval, maar een update die in kernel-context genoeg was om bedrijfsvoering plat te leggen.

Maar wat iedereen lijkt te zijn vergeten of wat we liever niet willen onthouden: Crowdstrike kon gebeuren door een 15 jaar oude bug in de Windows kernel die Microsoft al kende. Hadden ze niet opgelost, geen prio. Erger nog, ze gaan het ook nu niet oplossen. De reden? Klanten lopen toch niet massaal weg.

De les is ongemakkelijk simpel: hoe groter het monopolie, hoe minder genegen een leverancier is om zelfs kritische security bugs op te lossen. En in een markt met weinig concurrentiedruk is ‘resilience by design’ zelden het eerste dat wint van ‘sneller uitrollen’ en ‘goedkoper opereren’.

Gevolg voor jou: meer frictie, meer kosten, meer risico. En minder echte knoppen om aan te draaien.

Wat je vandaag al kunt doen om jezelf te beschermen

Monopolisten gaan dit dus niet voor je oplossen. Niet omdat ze het niet kúnnen, maar omdat ze het niet hóeven.

Dat betekent gelukkig niet dat jij machteloos bent.

In vrijwel elke omgeving - on-prem én cloud - zit nog ruimte om de schade flink te beperken en fors te verbeteren. Niet met “we zetten er nog wat bij”, maar met slimme keuzes. Zodat jij weer kan sturen op feiten in plaats van aannames.

Sciante weet hoe. We werken al ruim 15 jaar met organisaties om applicaties en infrastructuur aantoonbaar sneller, stabieler en goedkoper te maken. Ook als de fabrikant niet meewerkt. Misschien juist wel dan. We weten waar performance en kosten zitten.

Wil je weten hoeveel versnelling en besparing er in jouw landschap mogelijk is?

Plan een gratis 30 minuten call. Dan krijg je direct helderheid: waar het lekt, wat het oplevert, en welke eerste stap het meest logisch is. Denk je dat dat niet kan? Probeer ons maar eens uit, kost je alleen een beetje tijd.